

ناخن جویدن یکی از رفتارهای تکراری شایع در دوران کودکی است که میتواند والدین را نگران کند. بسیاری از خانوادهها تصور میکنند این رفتار حتماً نشانه اضطراب یا ناامنی عاطفی است؛ اما یافتههای روانشناسی نشان میدهند که نمیتوان برای همه کودکان یک علت واحد در نظر گرفت.
ناخن جویدن ممکن است بهصورت عادتی ناآگاهانه شکل بگیرد، در موقعیتهای خاص افزایش یابد یا با تنش هیجانی ارتباط داشته باشد. بنابراین، نخستین گام برای کمک به کودک، شناخت زمان، موقعیت و الگوی بروز این رفتار است.
خیر. اگرچه اضطراب میتواند با ناخن جویدن ارتباط داشته باشد، این رفتار بهتنهایی برای تشخیص اضطراب یا هر اختلال روانشناختی دیگری کافی نیست.
کودکی ممکن است هنگام تماشای تلویزیون، انجام تکالیف یا بیحوصلگی ناخن بجود، بیآنکه آگاهانه تصمیم به انجام این کار گرفته باشد. در برخی کودکان نیز این رفتار در موقعیتهای تنشزا بیشتر میشود.
پژوهشها بر اهمیت بررسی عوامل رفتاری و شرایط محیطی در کنار وضعیت هیجانی کودک تأکید دارند. در نتیجه، بهجای برچسب زدن به کودک، بهتر است ابتدا مشخص کنیم این رفتار چه زمانی و در چه شرایطی رخ میدهد.
در یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۴، پژوهشگران تأثیر بازی و انیمیشن مبتنی بر اصول شناختیرفتاری را برای کاهش ناخن جویدن بررسی کردند. این پژوهش روی ۱۴ کودک ۹ تا ۱۲ ساله انجام شد. پس از مداخله، تعداد دفعات گزارششده ناخن جویدن در گروه از ۱۴۹ بار در روز به ۲۰ بار در روز کاهش یافت.
بااینحال، چون این مطالعه گروه کنترل نداشت و تعداد شرکتکنندگان نیز کم بود، نمیتوان نتیجه گرفت که این روش بهتنهایی برای همه کودکان مؤثر است. یافتهها امیدوارکنندهاند، اما به پژوهشهای کنترلشده بیشتری نیاز داریم.
مطالعه دیگری که روی ۹۱ کودک و نوجوان انجام شده بود، نشان داد آموزش معکوسسازی عادت میتواند در کاهش ناخن جویدن مؤثر باشد. این روش به کودک کمک میکند رفتار خود را زودتر تشخیص دهد و هنگام شکلگیری میل به ناخن جویدن، پاسخ جایگزینی را تمرین کند.
ناخن جویدن را نباید صرفاً رفتاری نادرست دانست که با تذکر متوقف میشود. شناخت محرکها، آموزش رفتار جایگزین و حمایت بدون سرزنش، مسیر مناسبتری برای کمک به کودک فراهم میکند.
کارشناس ارشد روانشناسی عمومی
مشاورهٔ کودک و نوجوانهنردرمانی
حضوریآنلاین
رویکرد درمانی: باور دارم راه ورود به دنیای کودکان بازی و نقاشی است و در جلسات از رویکرد شناختیرفتاری (CBT) و تکنیکهای هنردرمانی کمک میگیرم.
دکترای تخصصی مشاوره · پست دکترای هنر درمانی از اتریش
مشاورهٔ کودک و نوجوانهنردرمانیوالدگری
حضوریآنلاین
رویکرد درمانی: در جلسه بر پایهٔ رویکرد شناختیرفتاری (CBT) کار میکنم و از روانشناسی مثبتگرا و هنردرمانی هم کمک میگیرم؛ برای کودک، نقاشی و کار هنری راهی است برای گفتن آنچه هنوز در کلمه نمیگنجد.



۰:۲۴
۰:۲۶
۲:۴۷