

با حضور دکتر علیرضا مرتضوی
ارزشها و باورهای بنیادین کودک از چه زمانی شکل میگیرند؟ دکتر علیرضا مرتضوی با نگاهی به رویکرد شناختی-رفتاری (CBT) و رشد عصبشناختی جنین از سهماهگی، توضیح میدهد که چگونه خلقوخوی مادر، کلمات والدین و نگرش آنها به زندگی، بذر باورهای هستهای (Core Beliefs) فرزند را پیش و پس از تولد میکارد.
سلام به روی ماه همهٔ عزیزان و همراهان ارجمند. به یکی دیگر از قسمتهای والدکست خوش آمدید. من دکتر علیرضا مرتضوی هستم، دکترای تخصصی مشاوره و متخصص حوزهٔ کودک و نوجوان.
ارزشهایی که ما در زندگی تجربه میکنیم و برایمان اهمیت دارند، به نظر شما از کجا میآیند و چگونه شکل میگیرند؟ شاید خیلی از ما بدانیم که آغاز این شکلگیری کجاست، اما میخواهم در این قسمت با نگاهی تازه با هم مروری بر آن داشته باشیم.
در دورانی که نطفه در مسیر تبدیل شدن به نوزاد پیش میرود — یعنی در دوران جنینی و بارداری مادر — از حدود سهماهگی، ساختار عصبی-شناختی مغز جنین آرامآرام شکل میگیرد. مغزی که امروز من و شما داریم و بخش عمدهٔ عملکردهای زیستی و روانی ما وابسته به فرماندهی آن است، از همان دوران شکلگیری خود را آغاز میکند.
از سهماهگی به بعد، ورود دادهها به مغز جنین شروع میشود؛ دادههایی مانند کلمات پدر و مادر، آواها و صداهای پیرامون مادر، خلقوخوی مادر و ساختار هورمونی او. به همین دلیل است که وقتی کودکی دچار اضطراب میشود، یکی از سؤالهای مهم از مادر این است: «دوران بارداری شما چگونه گذشت؟» زیرا دادههای شناختی و حسی از همان دوران در مسیر رشد اثر میگذارند.
روند شکلگیری ارزشها نیز از همان زمان آغاز میشود. در درمان شناختی-رفتاری (CBT)، مفهومی کلیدی داریم به نام «باورهای هستهای» یا ارزشهای بنیادین (Core Beliefs). این باورها بر اساس همین دادهها، از دوران جنینی آغاز شده و پس از تولد عمیقتر میشوند.
به همین دلیل است که رفتار، کلام، گفتمان و نگرش پدر و مادر به زندگی، انسانها، احساسات، هیجانها و مفاهیمی مانند زندگی، خدا، مرگ، خشم، ترس، اضطراب، شادی، شکست و پیروزی، همگی بذرهایی هستند که در ذهن فرزند کاشته میشوند.
اگر ما به دنبال پرورش فرزندی ارزشمدار هستیم، باید این نکته را به یاد داشته باشیم: کلمات من، نگرش من، گفتمان من و نحوهٔ بروز احساسات و هیجانهای من بر باورهای هستهای و ساختار شناختی فرزندم تأثیری مستقیم دارد.
پس اگر میخواهیم نسلی هدایتشده به سمت ارزشها تربیت کنیم، باید نخست به خودمان برگردیم. همانطور که پیشتر دربارهٔ «بهخودآمدن در والدگری» صحبت کردیم، از نگاه CBT نیز ریشهٔ باورهای هستهای فرزند در نحوهٔ زیست و نگرش والدین است.
امیدوارم با بازنگری و تأمل والدین آگاه، بتوانیم نسلی ارزشمدار و آرام پرورش دهیم. برای همهٔ شما بهترینها را آرزو میکنم.



۲:۱۶
۱:۵۹
۰:۴۴


دکترای تخصصی مشاوره · پست دکترای هنر درمانی از اتریش
مشاورهٔ کودک و نوجوانهنردرمانیوالدگری
حضوریآنلاین
رویکرد درمانی: در جلسه بر پایهٔ رویکرد شناختیرفتاری (CBT) کار میکنم و از روانشناسی مثبتگرا و هنردرمانی هم کمک میگیرم؛ برای کودک، نقاشی و کار هنری راهی است برای گفتن آنچه هنوز در کلمه نمیگنجد.